الفهرست اين كتاب از گرانبهاترين آثار كهن شيعى در فن رجال و از كتابهاى مورد اعتماد علماى اين فن است . چنان كه در آغاز اين گفتار ياد شد ، « فهرست » اصطلاحا بر كتبى كه در آن از صاحبان « اصول » و « مصنفات » « 64 » نام برده شود اطلاق مىگردد و قدماى علم رجال غالبا فهرستهايى داشته‌اند كه در آنها فقط به معرفى بعضى از مؤلفان شيعه يا معرفى مؤلفان كتب موجود نزد خود ايشان بسنده مىشده است ، مانند : فهرست زرارى و فهرست ابن عبدون . نخستين كسى كه در اين رشته به تفصيل كتاب نوشت ابو الحسين احمد بن حسين بن عبيد الله غضائرى ، رجالى معروف شيعه و معاصر شيخ طوسى و نجاشى ، بود كه دو كتاب فراهم آورد يكى در اصول و ديگرى در مصنفات . ولى متأسفانه اين دو كتاب به نسلهاى بعد نرسيد ، چنان كه از پيش ياد كرديم . از لحن كلام شيخ طوسى در مقدمهء الفهرست آنجا كه در مقدمهء كتابش از اصرار شيخ فاضل و هم از بيان شيخ نجاشى - معاصر و همدورهء عاليقدر شيخ كه او نيز كتابى در همين موضوع تأليف كرده - سخن مىگويد ، برمىآيد كه انگيزهء اين هر دو دانشمند همعصر و عاليقدر همان خالى بودن زمينهء اين كار و فقدان كتاب جامع و مشبعى در اين رشته بوده است .

--> ( 64 ) . توضيحى دربارهء اصول و مصنفات و فرق ميان اين دو اصطلاح در پانوشت شمارهء 23 گذشت .